مهدی ببرنژاد

مهدی ببرنژاد، فرزند صمد، ۲۴ مرداد ۱۳۷۹ در قوچان استان خراسان رضوی به دنیا آمد؛ هه‌نگاو خانواده او را کُرد اهل قوچان معرفی کرده است. در چهارسالگی پدرش را از دست داد. از کودکی به ورزش علاقه داشت و همزمان با تحصیل کشتی و سپس بدنسازی را دنبال کرد. پس از گرفتن دیپلم مکانیک به سربازی رفت و اسفند ۱۴۰۰ خدمتش را تمام کرد و در کنار تلاش برای ورود به دانشگاه، برای تامین مخارج خود و کمک به خانواده در کارهای موقت مانند بنایی، کشاورزی، هتل، رستوران و کارواش کار می‌کرد. سرانجام در کنکور قبول شد و در رشته هوافضای دانشگاه دولتی بجنورد پذیرفته شد. یکی از نزدیکانش او را «جذاب، باوقار، خونگرم و محبوب» توصیف کرده است؛ شنونده جدی رپ فارسی و به‌ویژه آثار پوتک بود و به مادرش وابستگی عاطفی شدیدی داشت. در تنها پست اینستاگرامش در اوایل شهریور ۱۴۰۱ نوشته بود: «ما در رنج هستیم و بودن رنج‌آور است.»

چهارشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ (۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲)، در اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در میدان اصلی قوچان (میدان امام خمینی)، با تاریک شدن هوا نیروهای انتظامی، سپاه و بسیج به سوی مردم تیراندازی کردند. بر پایه آمار رسمی که بنیاد برومند نقل کرده، در آن روز ۳۱۲ فشنگ جنگی، ۵۷ فشنگ مشقی، ۲۸۰ فشنگ ساچمه پلاستیکی و ۳۰ گاز اشک‌آور و دودزا به کار رفت و دست‌کم پنج نفر کشته شدند. حدود ساعت ۲۱:۰۸، مهدی در حوالی خیابان امام خمینی هنگام فرار از تیراندازی، از پشت و از ناحیه بالای لگن چپ با گلوله کلاشینکف هدف قرار گرفت. دوستانش او را با موتورسیکلت به درمانگاهی خصوصی در خیابان داوودی رساندند که امکانات درمانش را نداشت و ساعت ۲۱:۳۰، در حالی که هنوز هوشیار بود، به اورژانس بیمارستان موسی‌بن‌جعفر تحویل داده شد. فردی مطلع به نقل از کادر درمان بیمارستان به بنیاد برومند گفت نیروهای امنیتی حاضر مانع انتقال او به اتاق عمل شدند.

حدود ساعت ۷:۳۰ صبح روز بعد از بیمارستان به مادرش زنگ زدند و گفتند فرزندش تیر خورده، بی‌آنکه از مرگش حرفی بزنند؛ خانواده پس از چند ساعت پیگیری فهمیدند او جان باخته و پیکرش بدون اجازه آنان به پزشکی قانونی مشهد منتقل شده است. در جواز دفن علت فوت «خونریزی داخلی»، «آسیب عروقی لگنی» و «اصابت پرتابه فلزی به خلف لگن چپ» ذکر شده است. پیکر پس از سه روز و گرفتن تعهد کتبی برای برگزاری مراسم آرام تحویل داده شد و ۲ مهر ۱۴۰۱ با حضور شمار کمی از بستگان در روستای شاهرگ، در ۴۵ کیلومتری قوچان، کنار مزار پدرش به خاک سپرده شد؛ ماموران حتی اجازه نصب عکس روی خودروی حمل پیکر را ندادند. نیروهای امنیتی با بستن راه‌های ورودی روستا مانع برگزاری مراسم چهلم شدند و خانواده از شنود تلفن، زیر نظر بودن خانه و تعقیب شدن خبر داده‌اند.

مادرش در اردیبهشت ۱۴۰۲ از نیروهای مسلح شکایت کرد. شعبه اول دادگاه نظامی یک استان خراسان رضوی در ۲۷ و ۲۸ شهریور ۱۴۰۲ پذیرفت که ماموران به کمک نیروهای بسیج و سپاه معترضان را تعقیب کردند و در اثر تیراندازی آنان «تعدادی از اغتشاشگران از جمله مهدی ببرنژاد فرزند صمد» کشته شدند و گلوله از «اسلحه کلاشینکف» و «از فاصله دور» شلیک شده بود، اما تیراندازی را قانونی دانست، خود مهدی را مقصر شمرد و خانواده را مستحق دیه ندانست. در رای نهایی دادگاه تجدیدنظر که ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ به امضای قاضی رضا چیتی فدافن صادر شد، فرماندهی انتظامی خراسان رضوی و سپاه امام رضا به پرداخت ۳۰ درصد کل دیه در دو قسط سالانه محکوم شدند و دادگاه تنها گفت او «احتمالا» به دست «یکی از نیروهای مسلح حاضر در محل حادثه» از نیروی انتظامی یا سپاه کشته شده، بی‌آنکه تیرانداز را مشخص کند.

برادر بزرگترش رضا به خاطر دادخواهی بارها بازداشت شده است: ۲۰ مرداد ۱۴۰۲ در آستانه سالروز تولد مهدی به دست اطلاعات سپاه؛ ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ پس از انتشار استوری اینستاگرامی درباره مرگ ابراهیم رئیسی («آنان که حکم مرگ می‌دادند به دام مرگ افتادند»)؛ و بار دیگر ۱۷ خرداد ۱۴۰۳ با ورود ماموران بدون حکم قضایی به خانه خانواده، تا اینکه ۳۱ تیر ۱۴۰۳ با وثیقه آزاد شد. به گزارش رادیو فردا، مادرشان خطاب به ماموران گفت: «رئیس‌جمهورتان مرده! مگه بچه‌های ما آدم نبودند؟ چرا کشتیدشان؟» در خرداد ۱۴۰۵ هه‌نگاو و هرانا گزارش دادند که شعبه ۱۰۱ دادگاه کیفری قوچان رضا را در مجموع به شش سال حبس، پنج سال به اتهام «عضویت در گروه‌های مخالف نظام» و یک سال به اتهام «تبلیغ علیه نظام»، محکوم کرده و چهار سال و شش ماه از پنج سال حبس قابل اجرا را تعلیق کرده است. گزارش ۲۰۲۶ عفو بین‌الملل با عنوان «زندگی‌های به‌طرزی وحشیانه کوتاه‌شده» مهدی ببرنژاد را ۲۲ ساله و کشته‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۲ در قوچان، همراه با تصویر او و عکسی از مزارش، ثبت کرده است.