محمدرضا فردوسی

محمدرضا (حسام) فردوسی، جوان ۲۴ ساله اهل قرچک نزدیک ورامین در استان تهران بود. بی‌بی‌سی فارسی او را جوانی از طبقه متوسط اقتصادی معرفی کرد که شغل آزاد داشت و با خانواده‌اش زندگی می‌کرد. او اهل هیئت و روضه بود، اما از آغاز اعتراض‌ها در اینستاگرامش پست‌هایی در مخالفت با جمهوری اسلامی می‌گذاشت و در یکی از آن‌ها نوشته بود که «توسط نیروهای امنیتی مورد آزار و بازخواست» قرار گرفته است. در آخرین پست اینستاگرامش نوشته بود: «به امید روزهای بهتر. مردم من دوستتون دارم.»

در ۱۳ آبان ۱۴۰۱ (۴ نوامبر ۲۰۲۲)، نزدیک مسجد جامع قرچک و در حضور ده‌ها مأمور انتظامی و یگان ویژه، در حالی که شعار علیه جمهوری اسلامی می‌داد خود را آتش زد؛ وبلاگ یادبود شهیدان قیام نوشته است که او شعار «مرگ بر خامنه‌ای» سر می‌داد. یک شاهد عینی با فرستادن تصاویری به بی‌بی‌سی فارسی گفت او در مقابل نیروهای امنیتی، پس از شعار دادن علیه حکومت، خودسوزی کرد و در این تصاویر دیده می‌شود ماموران پس از خاموش کردن آتش او را ضرب و شتم می‌کنند. رادیو فردا نیز بر پایه ویدیوهای منتشرشده گزارش داد که نیروهای امنیتی به جای انتقال فوری او به بیمارستان، ابتدا او را مورد ضرب و جرح قرار دادند.

او دچار سوختگی ۷۰ درصد شده بود و در بیمارستان مطهری تهران بستری شد. یک منبع آگاه به بی‌بی‌سی فارسی گفت از زمان سوختن او، خانواده‌اش تحت کنترل نیروهای امنیتی بودند و نگرانی وجود داشت که زیر فشار، روایت دیگری ارائه کنند. او در ۱۷ آبان ۱۴۰۱ (۸ نوامبر ۲۰۲۲) بر اثر جراحات درگذشت. خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با انتشار تصاویر دوربین مداربسته مدعی شد که او قصد داشته کوکتل مولوتوف به سوی بسیجی‌ها پرتاب کند و آتش درون خودرو گرفته است؛ روایت شاهد عینی و گزارش‌های مستقل این رویداد را خودسوزی اعتراضی می‌دانند. ویکی‌پدیای فارسی یادآوری می‌کند که کاربران شبکه‌های اجتماعی خودسوزی او را با خودسوزی محمد بوعزیزی در تونس در سال ۲۰۱۰ مقایسه کردند.

گزارش هرانا درباره ۸۲ روز نخست اعتراضات، محمدرضا فردوسی را ۲۴ ساله، در قرچک، با تاریخ ۸ نوامبر ۲۰۲۲ و علت مرگ «خودسوزی» ثبت کرده است. به گزارش رادیو فردا، روز جمعه ۲۵ آذر ۱۴۰۱ (۱۶ دسامبر ۲۰۲۲) جمعی از مردم با وجود فشارهای امنیتی بر مزار او در امامزاده ابراهیم قرچک ورامین گرد آمدند و مراسم چهلمش را برگزار کردند؛ همان روز مراسم چهلم علی روزبهانی در تهران و نیما نوری در کرج نیز برگزار شد. ویکی‌پدیای فارسی آرامگاه او را ولی‌آباد قرچک ثبت کرده است. برخی فهرست‌ها تاریخ خودسوزی را ۱۴ آبان نوشته‌اند؛ منابع اختصاصی روز خودسوزی را ۱۳ و روز درگذشت را ۱۷ آبان ثبت کرده‌اند.